Linux'ta Dosya İzinleri: chmod Komutu Nasıl Çalışır

Linux sisteminde her dosya ve klasörün sahibi, grubu ve diğer kullanıcılar için ayrı izinleri vardır. Okuma (read), yazma (write) ve çalıştırma (execute) olmak üzere üç temel izin türü bulunur. Bu izinleri yönetmek için chmod komutu kullanılır.

Bir dosyanın izinlerini görmek için ls -l komutunu çalıştırırsınız. Çıktıda -rw-r--r-- gibi bir desen görürsünüz. İlk karakter dosya türünü (-), sonraki üç grup ise sırasıyla sahibin, grubun ve diğerlerinin izinlerini gösterir.

chmod komutu iki yolla çalışır. Sayısal yöntemde her izin bir rakamla temsil edilir: okuma 4, yazma 2, çalıştırma 1. Bu rakamlar toplanır. Örneğin 755 izni vermek sahibine tam izin (7=4+2+1), gruba ve diğerlerine okuma ve çalıştırma izni (5=4+1) verir.

1chmod 755 script.sh

Bu komut script.sh dosyasını çalıştırılabilir hale getirir. Sahibi tüm işlemleri yapabilir, grup ve diğerleri sadece okuyabilir ve çalıştırabilir.

Metinsel yöntemde u (user/sahip), g (group), o (others) ve a (all/hepsi) kullanılır. + izin ekler, - çıkarır, = ayarlar.

1chmod u+x dosya.txt
2chmod g-w klasor
3chmod o=r rapor.pdf

İlk satır sahibine çalıştırma izni ekler, ikincisi gruptan yazma izni çıkarır, üçüncüsü diğerlerine sadece okuma izni verir.

Klasörler için -R bayrağı kullanarak tüm içeriğin izinlerini değiştirebilirsiniz. Güvenlik açısından gereksiz izin vermekten kaçının; dosyalar genellikle 644, çalıştırılabilir dosyalar 755 ile yönetilir.