Deniz kuşları jet lag yaşıyor: uzun uçuşlar iç saatini bozuyor

Deniz kuşları binlerce kilometre uzaklıktaki beslenme alanlarına gidip geldiklerinde, tıpkı insanlar gibi jet lag yaşıyorlar. Yeni bir araştırma, bu uzun uçuşların kuşların iç saatini (sirkadiyen ritimleri) ne kadar bozduğunu ortaya koydu.

Beslenme alanları genellikle kuşların yuva yaptığı yerden çok uzakta bulunuyor. Bazı türler aylarca orada kalıp sonra eve dönüyor. Ev saatine göre gece olduğu halde, beslenme alanında hâlâ gündüz olabilir. Bu zaman farkı kuşun bedenini karıştırıyor.

Araştırmacılar, kuşların eve dönerken ilk günlerde uyku düzeni ve beslenme davranışlarında ciddi bozulmalar gösterdiklerini saptadılar. Vücut ısısı dalgalanıyor, hareket aktivitesi değişiyor, metabolizma yavaşlıyor. Tıpkı bir insanın uçak yolculuğundan sonra uyku ve iştahı bozulmuş halde olması gibi.

Bu durum kuşların hayatta kalma şansını etkileyebiliyor. Jet lag yaşayan bir kuş, avcılara karşı daha savunmasız hale geliyor ve yumurta üretme kapasitesi düşüyor. Özellikle üreme mevsiminde bu etki ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

İlginç olan, kuşların bu jet lag'den kurtulmak için çeşitli stratejiler geliştirmiş olması. Bazıları yavaş yavaş uyum sağlıyor, bazıları belirli beslenme ve uyku döngüleriyle iç saatini sıfırlamaya çalışıyor. Ancak bu adaptasyon hep başarılı olmuyor.

Küresel iklim değişikliği bu sorunu daha da karmaşıklaştırıyor. Beslenme alanları kaymaya başladıkça, kuşlar daha uzun mesafeler kat etmek zorunda kalıyor. jet lag etkisi artıyor ve popülasyonlar daha fazla stres altına giriyor. Kuş araştırmacıları bu bulguları, göç eden hayvan popülasyonlarının geleceğini anlamak için önemli görüyor.