Silinen Dosyaları Kurtarma: FAT ve NTFS'te Temel Farklar

# Silinen Dosyaları Kurtarma: FAT ve NTFS'te Temel Farklar

Bir dosyayı silerken ne olur? İşletim sistemi dosyayı silmiş gibi gösterir ama veriler diskte kalır, en azına bir süre. Fakat FAT ve NTFS sistemleri bu süreci farklı şekilde yönetir ve bu fark kurtarma başarısını etkiler.

FAT (File Allocation Table), dosya konumunu bir tablo ile takip eder. Dosyayı sildiğinde, tablo girişi temizlenir ve dosya başlangıç cluster'ı "serbest" işaretlenir. Ama veri diskte kalır. Cluster zinciri bozulur, bu da kurtarma sırasında dosya yapısını yeniden oluşturmayı zorlaştırır.

Avantaj: Basit yapı nedeniyle dosya başlangıcı kolayca bulunur.
Dezavantaj: Dosya boyutu ve tam cluster zinciri kaybolur; büyük dosyaları tam kurtarmak zor olabilir.

NTFS, dosya meta verilerini (MFT - Master File Table) kaydeder. Silme sırasında MFT girdisi silinir ve cluster'lar serbest bırakılır. Ama MFT kaydı disk üzerinde kalabilir, özellikle hızlı silme yapılmışsa.

Avantaj: MFT kaydı varsa dosya tam bilgileri (boyut, tarih, izinler) kurtarılabilir.
Dezavantaj: MFT üzerine yazılırsa veri geri getirilemez; NTFS daha katı bir yapı olduğu için kısmi kurtarma daha nadir olur.

Linux ortamında `testdisk` aracı ile silinen bir dosyayı taramak:

1sudo apt install testdisk
2sudo testdisk /dev/sdb1

Menu'den "Analyze" seçip FAT/NTFS bölümünü tara. Silinen dosyalar listelenecek. FAT'ta daha fazla parçalanmış dosya görülür; NTFS'te meta veri varsa tam liste çıkar.

Bir adım daha ileri, `photorec` ile belirli dosya türünü kurtarmak:

1photorec /d /path/to/recover /dev/sdb1

Bu araç diskin her byte'ını tarar ve dosya imzalarını (magic bytes) arar. FAT'ta daha hızlı sonuç verir çünkü yapı basittir; NTFS'te ise MFT'den meta veri okuyarak daha doğru dosya sınırları belirler.

FAT'ta silinen dosyalar daha kolay bulunur ama tam kurtarma zor; NTFS'te meta veri sayesinde tam kurtarma mümkün ama MFT üzerine yazılma riski yüksektir. Kurtarma başarısı diskin ne kadar kullanıldığına bağlıdır, ne kadar erken müdahale ederseniz, başarı o kadar yüksek olur.